Xã Nguyễn Lương Bằng

Trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực luôn được Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, thường xuyên và lâu dài. Thực tiễn cho thấy, tham nhũng không chỉ gây thất thoát tài sản của Nhà nước, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh mà còn làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan công quyền.

Một trong những giải pháp quan trọng để phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa là chủ động nhận diện các lĩnh vực, vị trí công tác có nguy cơ phát sinh tham nhũng, tiêu cực nhằm tăng cường công tác quản lý, giám sát, kiểm tra và kiểm soát quyền lực. Đây cũng là nội dung được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm trong quá trình xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, liêm chính và phục vụ Nhân dân.

1. Vì sao cần nhận diện các vị trí dễ phát sinh tham nhũng?

Theo quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng và các văn bản hướng dẫn thi hành, tham nhũng thường phát sinh tại những vị trí công tác có liên quan trực tiếp đến việc quản lý tài chính, tài sản công, giải quyết thủ tục hành chính, cấp phép, kiểm tra hoặc thực hiện các nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân.

Trong quá trình thực thi công vụ, nếu quyền lực không được kiểm soát chặt chẽ hoặc thiếu cơ chế giám sát hiệu quả thì có thể phát sinh các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi, gây khó khăn, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp nhằm trục lợi cá nhân.

Việc nhận diện rõ các vị trí có nguy cơ phát sinh tham nhũng giúp cơ quan nhà nước xây dựng các biện pháp phòng ngừa phù hợp; đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

2. Những lĩnh vực và vị trí công tác tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng

Thực tế cho thấy, một số lĩnh vực có nguy cơ phát sinh tham nhũng cao thường tập trung ở các vị trí liên quan trực tiếp đến việc giải quyết hồ sơ, cấp phép, quản lý nguồn lực hoặc quyết định các lợi ích kinh tế.

(1) Lĩnh vực quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường: Đây là một trong những lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp. Các hoạt động như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, xác định nguồn gốc đất, xử lý vi phạm đất đai hoặc giải quyết tranh chấp đều có nguy cơ phát sinh tiêu cực nếu thiếu công khai, minh bạch. Do đó, việc thực hiện đúng quy trình, công khai thông tin, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và kiểm tra, giám sát thường xuyên là yêu cầu bắt buộc nhằm phòng ngừa vi phạm.

(2) Lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản: Các vị trí tham gia lập dự án, thẩm định, đấu thầu, giám sát thi công, nghiệm thu, thanh quyết toán công trình thường tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Những hành vi như thông thầu, nâng khống khối lượng, nghiệm thu không đúng thực tế, lợi dụng chức vụ để can thiệp vào quá trình lựa chọn nhà thầu có thể gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước.

(3) Lĩnh vực tài chính - ngân sách và quản lý tài sản công: Các vị trí liên quan đến quản lý ngân sách, kế toán, thủ quỹ, mua sắm công, quản lý tài sản công luôn được xác định là nhóm vị trí có nguy cơ cao phát sinh tham nhũng nếu thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập. Việc công khai ngân sách, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, số hóa hồ sơ tài chính và tăng cường kiểm toán nội bộ là những giải pháp quan trọng để phòng ngừa tiêu cực.

(4) Lĩnh vực giải quyết thủ tục hành chính: Những cán bộ, công chức trực tiếp tiếp nhận, xử lý hồ sơ hành chính liên quan đến người dân và doanh nghiệp cũng là nhóm vị trí cần được đặc biệt quan tâm. Các hành vi như gây phiền hà, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ, yêu cầu bổ sung giấy tờ không đúng quy định hoặc lợi dụng nhiệm vụ để nhận lợi ích vật chất đều là biểu hiện tiêu cực cần được ngăn chặn kịp thời. Việc xây dựng Trung tâm Phục vụ hành chính công, công khai quy trình giải quyết hồ sơ, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và số hóa thủ tục hành chính đang là những giải pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp, hạn chế nguy cơ phát sinh tham nhũng.

(5) Lĩnh vực kiểm tra, xử lý vi phạm: Những vị trí thực hiện chức năng kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính có quyền hạn nhất định trong quá trình thực thi công vụ. Nếu thiếu bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và cơ chế giám sát phù hợp, có thể phát sinh hành vi lợi dụng chức vụ để sách nhiễu hoặc bao che vi phạm. Do đó, việc nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường kiểm tra chéo và giám sát của Nhân dân có ý nghĩa rất quan trọng.

3. Phòng ngừa tham nhũng bắt đầu từ kiểm soát quyền lực

Để hạn chế nguy cơ phát sinh tham nhũng, các cơ quan, đơn vị cần thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ; thường xuyên rà soát quy trình giải quyết công việc; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm giảm thiểu các khâu trung gian dễ phát sinh tiêu cực.

Bên cạnh đó, cần thực hiện nghiêm việc chuyển đổi vị trí công tác đối với các chức danh có nguy cơ phát sinh tham nhũng theo quy định của pháp luật; tăng cường kiểm tra nội bộ; thực hiện kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập; phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân.

Đặc biệt, người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu trong thực hiện nhiệm vụ, kiên quyết xử lý các biểu hiện nhũng nhiễu, tiêu cực, lợi dụng chức vụ quyền hạn để vụ lợi.

4. Xây dựng nền hành chính liêm chính, phục vụ Nhân dân

Phòng, chống tham nhũng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần thường xuyên rèn luyện phẩm chất đạo đức, nâng cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện nghiêm quy tắc ứng xử và chuẩn mực đạo đức công vụ.

Đối với người dân và doanh nghiệp, cần tích cực tham gia giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước; kịp thời phản ánh, tố giác các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu thông qua các kênh tiếp nhận thông tin chính thức theo quy định.

Với quyết tâm xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh, xã Nguyễn Lương Bằng tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực; tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước; nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân; góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, liêm chính, hành động vì sự phát triển bền vững của địa phương.

✍️ Biên tập: Trương Văn Đô, Chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND xã Nguyễn Lương Bằng.