Xã Nguyễn Lương Bằng

Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc phát huy vai trò giám sát của Nhân dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một trong những công cụ pháp lý hiệu quả giúp công dân tham gia phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật chính là thực hiện quyền tố cáo. Luật Tố cáo năm 2018 đã tạo hành lang pháp lý đầy đủ nhằm bảo đảm quyền tố cáo của công dân, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tiếp nhận, giải quyết và bảo vệ người tố cáo.

1. Tố cáo là gì?

Theo Điều 2 Luật Tố cáo năm 2018, tố cáo là việc cá nhân theo thủ tục luật định báo cho cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Nói một cách dễ hiểu, tố cáo là hành động của công dân khi phát hiện một hành vi vi phạm pháp luật và thông tin cho cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định.

2. Các hành vi có thể bị tố cáo gồm

Hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức, viên chức.

Hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực.

Hành vi tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Các hành vi khác gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

3. Ý nghĩa của việc tố cáo

Tố cáo không chỉ là quyền của công dân mà còn là một hình thức tham gia quản lý nhà nước và xã hội.

Thông qua hoạt động tố cáo, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật đã được phát hiện, xử lý kịp thời; nhiều cán bộ, công chức có hành vi sai phạm bị xử lý nghiêm minh; tài sản nhà nước được bảo vệ; quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm.

Việc thực hiện tốt quyền tố cáo góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Nhà nước; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

4. Quyền của người tố cáo

Luật Tố cáo năm 2018 quy định người tố cáo có nhiều quyền quan trọng.

Thứ nhất, được thực hiện quyền tố cáo theo quy định của pháp luật.

Thứ hai, được giữ bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và các thông tin cá nhân khác.

Thứ ba, được thông báo về việc thụ lý hoặc không thụ lý giải quyết tố cáo.

Thứ tư, được thông báo kết quả giải quyết tố cáo.

Thứ năm, được đề nghị áp dụng các biện pháp bảo vệ khi có căn cứ cho rằng bản thân hoặc người thân có nguy cơ bị đe dọa, trả thù, trù dập do việc tố cáo.

Thứ sáu, được khen thưởng theo quy định nếu có thành tích trong việc phát hiện và tố cáo hành vi vi phạm pháp luật.

Các quyền này thể hiện rõ sự quan tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ công dân khi tham gia đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật.

5. Nghĩa vụ của người tố cáo

Bên cạnh các quyền được bảo đảm, người tố cáo cũng phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định. Cụ thể: Cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân theo quy định; trình bày trung thực nội dung tố cáo; cung cấp tài liệu, chứng cứ liên quan mà mình có được; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo.

Người tố cáo cố ý tố cáo sai sự thật, bịa đặt, vu khống hoặc lợi dụng quyền tố cáo để gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của người khác sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Do đó, công dân cần cân nhắc kỹ lưỡng, thu thập thông tin khách quan trước khi thực hiện quyền tố cáo.

6. Các hình thức tố cáo

Hiện nay, pháp luật cho phép thực hiện tố cáo bằng hai hình thức:

(1) Tố cáo bằng đơn: Người tố cáo gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền.

Đơn tố cáo phải ghi rõ: Ngày, tháng, năm tố cáo; họ tên, địa chỉ người tố cáo; nội dung tố cáo; chữ ký hoặc điểm chỉ của người tố cáo.

(2) Tố cáo trực tiếp: Người tố cáo đến trực tiếp cơ quan có thẩm quyền để trình bày nội dung tố cáo. Cán bộ tiếp nhận sẽ lập thành văn bản ghi nhận đầy đủ nội dung tố cáo và yêu cầu người tố cáo ký xác nhận.

7. Khuyến khích tố cáo đúng sự thật, đúng quy định

Nhà nước luôn khuyến khích công dân phát huy tinh thần trách nhiệm, tích cực phát hiện và tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, việc tố cáo cần bảo đảm đúng người; đúng sự việc; có căn cứ; thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.

Mọi hành vi lợi dụng quyền tố cáo để vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây mất đoàn kết nội bộ đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

8. Chung tay xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật

Tố cáo là quyền hiến định của công dân, đồng thời là công cụ hữu hiệu góp phần phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật. Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật, thực hiện quyền tố cáo một cách trung thực, khách quan và có trách nhiệm.

Mọi hành vi vi phạm pháp luật đều được xem xét, xử lý nghiêm minh theo quy định.

Khuyến khích công dân tố cáo đúng sự thật, đúng quy định của pháp luật.

Việc thực hiện tốt quyền tố cáo sẽ góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và xây dựng xã Nguyễn Lương Bằng ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại.

✍️ Biên tập: Trương Văn Đô, Chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND xã Nguyễn Lương Bằng